Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Główne sektory gospodarki

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Dorota Kazimierczak | 2015-06-16 14:56:02
ukraina, gospodarka, energetyka, rolnictwo

Ukraina jest jednym z największych na świecie eksporterów stali. W głębokim kryzysie pogrążony jest jednak przemysł rafineryjny, a także ukraiński sektor produkcji maszynowej.

 

Sektor metalurgiczny

 

W 2014 r. metalurgia miała 19,2 proc. udziału w strukturze produkcji przemysłowej Ukrainy. Główną pozycję tradycyjnie zajmuje produkcja żelaza i stali.

Według danych Światowego Stowarzyszenia Stali w 2014 r., produkcja stali na Ukrainie spadła w porównaniu z rokiem 2013 o 17,1 proc., z 32,8 do 27,2 mln t. Tendencja spadkowa utrzymuje się od kilku lat (w 2011 r. produkcja wynosiła 35,3 mln t.). W rezultacie Ukraina zajmuje 10. miejsce wśród największych producentów stali na świecie, przy czym jej udział spadł z 2 proc. światowej produkcji w 2013 r. do 1,7 proc.

Ukraina jest jednym z największych na świecie eksporterów stali. Eksportowe znaczenie tego sektora dla Ukrainy porównać można do roli sektora naftowo-gazowego w gospodarce rosyjskiej: mimo obserwowanego od kilku lat regresu metalurgia, zachowuje nadal dominujący udział w strukturze ukraińskiego eksportu (27,8 proc. w 2013 r,, 27,5 proc. w 2012 r., 32,3 proc. w 2011 r., 33,7 proc. w 2010 r.; 41,2 proc. w 2008 r.). Tradycyjnie 70-80 proc. produkcji ukraińskiego hutnictwa trafia na rynki zagraniczne, przez co sektor ten jest bardzo wrażliwy na wahania światowej koniunktury. Sprzedaż produkcji metalurgicznej za granicę przyniosła Ukrainie w 2013 r. 17,5 mld dol.

Produkcja ukraińskiego hutnictwa żelaza koncentruje się w południowo-wschodniej części kraju - Donbas, obwody dniepropietrowski i zaporoski. Od końca XIX w. budowano zakłady w pobliżu miejscowych, jednych z największych w świecie złóż rud żelaza. Do 2005 r. najważniejsze kombinaty hutnicze były kontrolowane przez miejscowy biznes (poza metalurgia kolorową, w której już wcześniej pojawili się inwestorzy rosyjscy).

Sytuacja zaczęła się zmieniać w 2005, kiedy największy kombinat hutniczy kraju –„Kryworiżstal” – przejęty został przez grupę Mittal Steel (obecnie „Arcelor-Mittal Krywyj Rih”).

W ostatnich latach ns sile przybrała ekspansja koncernów rosyjskich. Na przełomie 2007 i 2008 r. koncern Evraz Group przejął część metalurgicznych aktywów ukraińskiej tzw. Grupy Prywat, na przełomie 2009/2010 r. rosyjscy inwestorzy przejęli ponad 50 proc. akcji Związku Przemysłowego Donbasu (koncernu hutniczego, do którego należą m.in. huty w Ałczewśku i Dnieprodzerżyńsku, a za granicą m.in. Huta Częstochowa), a wiosną 2010 r. – większość akcji huty Zaporiżstal. Z Rosjanami rywalizuje ukraiński holding górniczo-hutniczy Metinvest R. Achmetowa, który po przejęciu w połowie 2010 r. kontroli nad mariupolską hutą im. Iljicza stał się jednym z największych w Europie producentów stali. Pięć czołowych kombinatów hutniczych Ukrainy (Kryworiżstal, Mariupolski Kombinat im. Iljicza, „Azowstal”, Zaporiżstal oraz Alczewski Kombinat Hutniczy) przez lata plasowało się na liście 80 największych branżowych zakładów świata, publikowanej przez Międzynarodowy Instytut Żeliwa i Stali.

 

Sektor paliwowo-energetyczny

 

Sektor paliwowo-energetyczny obejmuje m.in.:

  • wydobycie surowców energetycznych - ropy, gazu ziemnego i węgla
  • przetwórstwo ropy naftowej
  • produkcję energii elektrycznej

 

Sektor ten w 2014 r. miał 27,8-proc. udział w strukturze produkcji przemysłowej Ukrainy. Jako tzw. strategiczny sektor gospodarki, pozostaje nadal w dużym stopniu pod kontrolą państwa, zarówno w zakresie infrastruktury transportowej (tranzytowej), jak i głównych mocy wytwórczych. Wyjątkiem są elektrownie konwencjonalne, które w około 70 proc. należą do koncernu DTEK R. Achmotowa.

W 2014 r. na Ukrainie wydobyto 20,5 mld m⊃3; gazu oraz 2,7 mln ton ropy naftowej. Zdecydowana większość wydobycia przypada na podmioty podległe państwowemu holdingowi NAK Naftohaz Ukrainy, chociaż w 2014 r. bardzo dynamiczny wzrost zanotowały prywatne spółki.

Większość wydobycia gazu i ropy kontroluje utworzony w 1998 r. Naftohaz. Koncern ten całkowicie kontroluje też transport i tranzyt tych surowców przez terytorium Ukrainy. Pomimo trudnej sytuacji finansowej, od lat jest on największym przedsiębiorstwem Ukrainy.

Jednymi z największych ukraińskich koncernów są również państwowe holdingi NAK Energetyczna Kompania Ukrainy (skupia państwowe aktywa w elektroenergetyce) oraz NAK Energoatom (kontroluje ukraińskie elektrownie atomowe). Wielkość produkcji energii elektrycznej w 2014 r. wyniosła 182,4 mld kWh. Elektrownie atomowe wytworzyły 48,4 proc. całej wyprodukowanej na Ukrainie energii elektrycznej, a elektrownie cieplne 41,3 proc.

W głębokim kryzysie znajduje się ukraiński przemysł rafineryjny – z roku na rok w szybkim tempie spada produkcja, funkcjonuje (i to w ograniczonym zakresie) jedynie jedna z siedmiu istniejących na Ukrainie rafinerii. W 2014 r. na Ukrainie wyprodukowano 3,1 mln ton paliw płynnych, podczas gdy w 2010 r. produkcja wynosiła 9 mln ton. Dotychczas odbyła się prywatyzacja rafinerii ropy naftowej, jak również częściowa sprzedaż kopalń węgla kamiennego, regionalnych zakładów dystrybucji energii elektrycznej i gazu. Obowiązujące ustawodawstwo ogranicza możliwość prywatyzacji aktywów sektora gazowego oraz swobodny obrót gazem i energią elektryczną.

 

Przemysł maszynowy

 

Po załamaniu, które nastąpiło w pierwszych latach niepodległości, przemysł maszynowy od końca lat 90. XX w. odnotowywał najwyższe tempo wzrostu produkcji wśród sektorów ukraińskiej gospodarki. Wiązało się to głównie z ożywieniem gospodarczym na Ukrainie i wzrostem zamówień dla sektora z innych branż, np. metalurgicznej, jak również ze wzrostem eksportu do krajów WNP.

Od kilku lat jednak ukraiński sektor produkcji maszynowej przeżywa kryzys. W 2013 r. spadek produkcji wyniósł 17 proc., a w 2014 r. sięgnął dalszych 24 proc. Główną przyczyną spadków jest obniżenie się poziomu inwestycji w sektorze na rynku wewnętrznym oraz zmniejszenie sprzedaży na dotychczas kluczowym dla eksporterów rynku rosyjskim. Drugi z elementów jest w dużej mierze wynikiem aktywnych działań Federacji Rosyjskiej, zmierzających do stopniowego zastępowania produktów pochodzących z importu, produkcją wewnętrzną. W stosunku do wyrobów z Ukrainy proces ten znacząco przyspieszył, kiedy w 2013 r. Kijów zaczął dawać sygnały, iż chce podpisać porozumienie o stowarzyszeniu z Unią Europejską. Działania Moskwy nie zmieniają jednak faktu, iż w dalszym ciągu Rosja pozostaje największym rynkiem zbytu dla ukraińskiej produkcji maszynowej, osiągając udział 52 proc. eksportu. Dla krajów UE i WNP ten wskaźnik wynosi odpowiednio 21 proc. i 14 proc.

Największy spadek w 2014 r. w sektorze produkcji maszynowej odnotowano w zakresie środków transportu. Produkcja lokomotyw i wagonów spadła o 62 proc. w stosunku do 2013 r., produkcja samochodów zmniejszyła się o 35 proc., a autobusów o ponad 50 proc. Wartość całej produkcji maszynowej osiągnęła w 2014 r. 90 mld hrywien, czyli 6,6 proc. PKB Ukrainy.

 

Produkcja w wybranych dziedzinach produkcji maszynowej 2013-2014 (tysiące sztuk)

 

 

Wartość eksportu produkcji maszynowej w 2014 r. oszacowano na 71 mld hrywien, czyli 79 proc. produkcji. Rynek wewnętrzny nie jest w stanie wchłaniać rodzimej produkcji. W połączeniu z ograniczeniem importu przez Rosję to sprawia, że ukraińscy przedsiębiorcy ograniczają swoje moce przerobowe.

Najważniejsze przedsiębiorstwa tego sektora znajdują się we wschodniej i południowo-wschodniej Ukrainie, co związane jest z koncentracją przemysłu ciężkiego w tej części kraju. Przedsiębiorstwa ciężkiego przemysłu maszynowego (produkcja maszyn i urządzeń dla metalurgii, górnictwa, budownictwa, środków transportu) zlokalizowane są głównie w Donbasie – obwodach donieckim i ługańskim. W związku z toczącymi się walkami na tych terenach odnotowano bardzo duży spadek produkcji w tych rejonach. Produkcja przemysłowa w regionie ługańskim spadła w 2014 r. o 83 proc., a w regionie donieckim o 31,5 proc.

Innym ważnym obszarem produkcji maszynowej jest obwód charkowski. To główny ośrodek produkcji maszyn i urządzeń dla energetyki (np. zakłady Turboatom, produkujące turbiny dla elektrowni atomowych, konwencjonalnych i wodnych).

Na Ukrainie istnieje rozbudowany sektor produkcji środków transportu kolejowego (zakłady w Krzemieńczuku, Dnieprodzierżyńsku, Stachanowie), samochodowego (Krzemieńczuk, Zaporoże, Łuck) i maszyn rolniczych (Charków, Chersoń, Kirowograd, Mikołajów, Odessa). Przemysł stoczniowy koncentruje się w Mikołajowie i Chersoniu, a lotniczy (zakłady Antonowa) w Kijowie i Charkowie.

 

Sektor rolno-spożywczy

 

Obszary wykorzystywane w celach rolniczych zajmują ok. 42 mln ha, czyli ok. 70 proc. powierzchni kraju. Na grunty orne przypada ok. 33 mln ha.

W 2013 r. z sektora rolnego pochodziło 8,9 proc. PKB Ukrainy. Wstępne dane za 2014 r. mówią o wzroście udziału do 9,5 proc. PKB. Prognozowany wzrost wynika jednak przede wszystkim nie ze wzmocnienia się sektora, lecz osłabienia pozostałych gałęzi gospodarki.

Wstępne dane odnoszące się do 2014 r. mówią o wzroście wielkości produkcji rolnej o 2,8 proc. wobec 2013 r. Dodatnie wyniki to głównie efektem urodzaju, który w 2014 r. przekroczył bardzo dobre zbiory z 2013 r. Największy kłopot sprawiało jednak stopniowe zamykanie dla ukraińskich producentów rosyjskiego rynku, który był tradycyjnym kierunkiem eksportowym.

Produkcja roślinna w 2014 r. wzrosła o 3,1 proc. w porównaniu z 2013 r. O takim poziomie produkcji decydowały przede wszystkim wyniki zbiorów uzyskanych w przedsiębiorstwach rolnych, w których uzyskano wzrost na poziomie 3,9 proc. (w gospodarstwach domowych odpowiednio 1,9 proc.).

 

 

Dynamika produkcji sektora rolnego (% - r/r)

 

 

Urodzaj dało się zauważyć przede wszystkim podczas zbiorów zbóż, które w 2014 r. wyniosły 64 mln ton (w 2013 r. osiągnięto zbiory wysokości 63 mln ton). Tak dobry wynik w 2014 r. dotyczy obszarów Ukrainy nieuwzględniających terytoriów okupowanych. Jednak wzięcie pod uwagę tych obszarów (poza Krymem) nie przyczyniłoby się znacząco do podwyższenia ogólnego wyniku zbiorów. Wynika to z faktu, iż na obszarach okupowanych doszło do znacznych strat w zasiewach (np. w regionie donieckim zostało zniszczonych 3,3 tys. ha).

Ponadto, odnotowano liczne straty sprzętu rolniczego (m.in. w wyniku zaminowania terenu), jak również pożary składów płodów rolnych. Pomimo problemów na terenach okupowanych szacuje się, że urodzaj przełoży się na zwiększony eksport zbóż do poziomu ponad 36 mln ton w roku handlowym (okres lipiec – czerwiec) wobec 32 mln ton w poprzednim roku (w okresie lipiec-styczeń osiągnął 22 mln ton).

Niekorzystnie dla ukraińskich eksporterów zbóż kształtowała się jednocześnie sytuacja na rynkach międzynarodowych. W 2014 r. ceny spadały, w niektórych przypadkach osiągając minima 4-letnie. Sytuację rolników ratowała w tym przypadku dewaluacja hrywny (oficjalny kurs EUR/UAH wynosił w grudniu 2014 r. ok. 18,7 hrywien przy 11,6 hrywien na początku roku), więc eksport ziarna był w dalszym ciągu opłacalny.

Taka sytuacja będzie jednak niekorzystna dla rolnoków na wiosnę 2015 r., kiedy trzeba będzie kupować ziarno zasiewowe, środki ochrony roślin i części do maszyn zza granicy.

Z ukraińskich pół zebrano też 15,5 mln ton buraków, 10,1 mln ton ziaren słonecznika, 23,7 mln ton kartofli i 9,6 mln ton warzyw.

 

 

Porównanie zbiorów w latach 2013-2014 (mln ton)

 

W 2014 r. produkcja zwierzęca wzrosła o 2 proc. w porównaniu z 2013 r. Całościowy wzrost był generowany przez przedsiębiorstwa rolne, w których wzrost wyniósł 4 proc. Produkcja w gospodarstwach domowych pozostawała na niezmienionym poziomie w porównaniu do 2013 r. W 2014 r. na Ukrainie wyprodukowano 3,34 mln ton mięsa, 11,2 mln ton mleka oraz 19,9 mld sztuk jaj.

W ukraińskie rolnictwo w 2014 r. uderzyła wojna celna z Federacją Rosyjską i dewaluacja hrywny, poprzez którą wartość rynkowa największych spółek znacząco zmniejszyła się w oczach kredytodawców, a sama spłata długów zaciągniętych w dolarach lub euro stała się trudnym do udźwignięcia ciężarem. Pozytywnym elementem była natomiast zmiana wynikająca z decyzji Unii Europejskiej o jednostronnych udogodnieniach dla przywozu towarów z Ukrainy. Na mocy rozporządzenia UE cła na towary pochodzące z Ukrainy zostały obniżone lub zniesione (np. zniesiono cło na zwierzęta żywe czy mięso z kóz). Obniżone stawki mają obowiązywać do końca 2015 r.

Czasowo zniesiono 82,2 proc. taryf celnych UE nakładanych na eksport ukraińskich produktów rolnych oraz 83,4 proc. taryf na produkty ukraińskiego przetwórstwa spożywczego. Przestawione tu liczby nie odpowiadają jednak w pełni potrzebom ukraińskiego rynku rolno-spożywczego z uwagi na pozostawienie przez UE w większości przypadków kontyngentów ilościowych na wwożone towary.

Zgodnie z danymi ogłoszonymi w październiku 2014 r. Ukraina jeszcze na dwa miesiące przed końcem roku wykorzystała całe kwoty eksportowe do Unii Europejskiej na miód, sok z winogron, mąkę pszenną czy kukurydzę. Kontyngent na eksport mięsa i półproduktów wykorzystano w 77 proc., ziarna w 78 proc., a pomidorów w 72 proc. Kontyngenty ilościowe na niektóre produkty są śladowe i nie mogą wpływać nawet minimalnie na cały sektor, nie mówiąc już o sytuacji państwa. Przykładowo, kontyngent unijny na import ukraińskiego mleka wynosi 8 tysięcy ton, masła - 1,5 tys. ton, a odtłuszczonego mleka w proszku - 1,5 tony. Strona ukraińska informuje, iż będzie starała się przekonać UE do zwiększenia kwot eksportowych podczas rozmów w 2015 r.

Na dobre wyniki ukraińskiej produkcji rolnej w 2014 r. wpłynęła przede wszystkim działalność agroholdingów. Do największych z nich można zaliczyć: Ukrlandfarming, Grupa Kernel, NCH, Mironowśki Chliboprodukt, Mrija Agroholding (aktualnie niewypłacalna z zadłużeniem 1,3 mld USD), Ukraińskie Agrarne Inwestycii, Astarta, HarvEast, Agroton, Sintal Agriculture. Niektóre z nich są notowane na giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie: Astarta Holding, Kernel Group, Agroton.

 

Sektor bankowo-finansowy

 

Z danych Narodowego Banku Ukrainy wynika, że w okresie styczeń-listopad 2014 r. ukraiński sektor bankowy stracił 22,4 mld hrywien, podczas gdy w analogicznym okresie 2013 r. wygenerowano zysk w wysokości 2,4 mld hrywien. W tym czasie dochody ukraińskich banków wzrosy o 26,9 proc., do 191,74 mld hrywien, a wydatki podliczono na 214,16 mld hrywien, po wzroście o 44 proc.
Od stycznia do listopada 2014 klienci banków wycofali w sumie 60 mld hrywien z rachunków w walucie narodowej oraz 9 mld dol. z rachunków w walucie obcej, czyli odpowiednio 14 proc. i 30 proc. wielkości wkładów. Swoje wkłady wycofywali głównie zamożni klienci, którzy obawiali się ponosić ryzyko związane z sytuacją w kraju.

O ile jednak wkłady w walucie krajowej notowały w niektórych miesiącach wzrost, wkłady w walucie obcej spadały – z jednym wyjątkiem - w każdym miesiącu, co spowodowane było z istniejącymi ograniczeniami ustanowionymi przez NBU. Przewidują one, że po zakończeniu okresu lokaty dana osoba fizyczna może wycofać walutę maksymalnie w ekwiwalencie 15 tys. hrywien na dobę, a przed jego zakończeniem – tylko w hrywnach.

Z uwagi na poważną skalę deprecjacji ukraińskiej waluty, pomimo spadku nominalnej wartości depozytów w walucie obcej, wartość walutowych depozytów w bankach w porównaniu z depozytami w hrywnie wzrosła z 37 proc. na początku roku do 47 proc. na koniec roku. Z powodu dewaluacji oraz spadku aktywności gospodarczej, pożyczkobiorcy mieli coraz większe trudności z regulowaniem swoich zobowiązań wobec banków. Z tego powodu - jak wyliczył NBU - odsetek „złych” kredytów w bankach wzrósł w 2014 r. z 7,7 proc. do 12 proc. Eksperci oceniają, że poziom ten doszedł do 30 proc., a w przypadku osób fizycznych nawet do 50 proc. Agencja Moody's przewiduje natomiast, że w 2015 roku udział ten wzrośnie do 55 proc..

Ukraińska prasa ekonomiczna w 2014 roku pisała o upadku kolejnych banków. Liczba banków na Ukrainie spadła w ciągu roku ze 180 na 1 stycznia do 165 w dniu 31 grudnia. ; na początku grudnia 2014 r. Zarząd tymczasowy Funduszu Gwarantowania Wkładów Osób Fizycznych (FGWOF) wprowadzono w 2014 r. do 32 instytucji. W przypadku pierwszych 15 banków z tej listy zapadły decyzję o ich likwidacji. FGWOF zamierza wprowadzić zarząd tymczasowy jeszcze do 10 banków.

Eksperci oceniają, że ukraiński system bankowy wymaga dofinansowania rzędu 170 mld hrywien (66 mld według NBU). Tymczasem w budżecie na 2015 r. na ten cel przewidziano 35 mld hrywien.

Prezydent Poroszenko podpisał ustawę „O środkach, które mają na celu wspieranie kapitalizacji i restrukturyzacji banków”. W myśl tych przepisów banki, w przypadku których audytu ujawnił konieczność dodatkowej kapitalizacji, będą zmuszone dokonać takiej kapitalizacji lub restrukturyzacji w zakresie wymaganym przez NBU. Utrzymano też moratorium na podział czystego dochodu banku oraz wykup przez bank wyemitowanych akcji oraz uproszczono procedury kapitalizacji i restrukturyzacji.

Negatywne tendencje ukraińskiego sektora bankowego wpłynęły m.in. na pogorszenie ocen ze strony międzynarodowych agencji ratingowych. Agencja Standard & Poor’s w grudniu 2014 r. obniżyła suwerenny rating Ukrainy w walucie obcej z poziomu CCC do CCC, zaś rating długookresowy w walucie narodowej – z poziomu B- do CCC+; w obu przypadkach z prognozą negatywną. Agencja zwraca również uwagę na realną możliwość bankructwa kraju w związku z bardzo niskim poziomem rezerw walutowych.

W IV kwartale 2014 r. doszło do dalszego spadku wartości hrywny. Do 4 listopada (czyli mniej więcej tydzień po wyborach prezydenckich, co zdaniem niektórych ekspertów nie było przypadkiem) obowiązywała niepisana umowa między NBU a bankami, w ramach której banki nie handlowały między sobą oraz w kontaktach z klientami dolarem po cenie wyższej, niż 12,95 dol. Również na początku listopada przestało obowiązywać niektóre niezwykle uciążliwe przepisy postanowienia NBU nr 591 z 22 września, które ustanawiały ograniczenie na realizowanie faktur w walucie obcej, w przypadku których nie doszło do faktycznego wwozu towarów na terytorium Ukrainy oraz na realizowanie płatności na podstawie deklaracji celnych starszych, niż 180 dni (przepisy te były odczuwalne również dla polskich przedsiębiorstw). Jednocześnie w celu zabezpieczenia kontroli banków nad operacjami dokonywanymi przez rezydentów, NBU obniżył ze 100 tys. euro do 50 tys. euro próg, od którego wymagane jest potwierdzenie właściwym dokumentem zgodności z cenami rynkowymi cen wykonanych prac, usług i praw własności intelektualnej będących przedmiotem umowy rezydentów z nierezydentami.

4 listopada 2014 r. NBU przeszedł na nowy tryb ustalania kursu wobec dolara, który polegał na codziennych sprzedażach bankom drobnej ilości waluty obcej (5-10 mln dol.) w celu ustalenia jej „ceny rynkowej”. W efekcie kurs waluty amerykańskiej poszedł w górę.Zmiana polityki kursowej NBU miała głównie na celu dostosowanie kursu do rynkowych realiów i walkę z szybko rozwijającym się czarnym rynkiem walut.

 





Wybrane
oferty polskich przedsiębiorstw

Kancelaria Adwokacka w Olsztynie

Adwokat Marta Rozbicka jest właścicielem kancelarii prawnej w Olsztynie. Świadczymy usługi z zakr...
Polska - Olsztyn 2021-05-17 Dodał: Marta Rozbicka Doradztwo/consulting/edukacja Zobacz ofertę

Obróbki blacharskie

Świadczymy usługi cięcia i gięcia blachy według zlecenia klienta. Wykonujemy elementy metalowe o ...
Polska - POZNAŃ 2019-08-14 Dodał: Marcin Ciesielski Produkcja i przetwórstwo metali Zobacz ofertę

Conductor rails UNILIFT-UCR

Conductor rails UNILIFT-UCR complies with applicable standards and regulations, is safe and relia...
Polska - Bydgoszcz 2021-04-29 Dodał: Anna Jaracz Maszyny i urządzenia Zobacz ofertę

Zobacz więcej ofert